افسردگی در مردان یکی از مهمترین چالشهای سلامت روان در جوامع امروزی است که گاهی به دلیل تفاوتهای فرهنگی، شخصیتی و بیولوژیکی نسبت به زنان کمتر تشخیص داده میشود. این اختلال روانی میتواند زندگی فردی، شغلی و خانوادگی مردان را تحت تأثیر قرار دهد و اگر نادیده گرفته شود، عواقب جبرانناپذیری به دنبال خواهد داشت. شناسایی بهموقع علائم، درک علل و استفاده از روشهای درمانی مؤثر، نقش کلیدی در بهبود کیفیت زندگی مردان مبتلا به افسردگی ایفا میکند. در این مقاله از دکترتو به معرفی انواع افسردگی مردان و روشهای درمان آن میپردازیم.
افسردگی در مردان چیست؟
افسردگی در مردان اختلالی جدی است که برخلاف باور عمومی، تنها مختص زنان نیست و میتواند با علائمی متفاوت از آنها ظاهر شود. مردان اغلب احساسات افسرده خود را پنهان کرده و به جای ابراز ناراحتی، رفتارهایی مانند عصبانیت، پرخاشگری یا مصرف مواد از خود نشان میدهند. این پنهانکاری که تحت تأثیر فرهنگهای مردسالار هم تقویت میشود، روند تشخیص انواع افسردگی در مردان را دشوار میکند. بسیاری از مردان به جای مراجعه به رواندرمانگر، با سکوت یا کار زیاد تلاش میکنند با افسردگی کنار بیایند. آگاهیرسانی و حمایت اطرافیان نقش مهمی در تسهیل روند درمان آنها دارد.
انواع افسردگی در مردان
افسردگی در مردان میتواند اشکال مختلفی داشته باشد و بسته به شرایط زندگی، سن، وضعیت خانوادگی و تجربیات فردی متفاوت بروز کند. از جمله رایجترین انواع آن میتوان به افسردگی در مردان مجرد، متاهل، بعد از زایمان، بعد از طلاق و افسردگی شدید اشاره کرد. شناخت نوع افسردگی به انتخاب روش درمانی مؤثرتر کمک میکند.
۱. افسردگی در مردان مجرد
مردان مجرد بیشتر در معرض تنهایی، احساس بیهدف بودن و فشارهای اجتماعی هستند که این موارد میتواند زمینهساز افسردگی شود. نداشتن حمایت عاطفی مستمر، نبود شریک زندگی و فشار برای اثبات خود در جامعه از عوامل رایج در افسردگی این گروه است.
افسردگی در مردان مجرد ممکن است به صورت احساس خستگی مداوم، خواب زیاد، عدم علاقه به فعالیتهای روزمره و یا حتی تمایل به انزوا بروز کند. این علائم در صورت تداوم، میتوانند بر کیفیت زندگی، روابط اجتماعی و حتی شغل فرد تأثیر منفی بگذارند. حمایت از سوی خانواده و دوستان، یافتن سرگرمیهای معنادار، و بهرهگیری از رواندرمانی میتواند در کاهش افسردگی این دسته از مردان مؤثر باشد. شرکت در گروههای اجتماعی و توجه به سلامت روان به صورت فعالانه نیز توصیه میشود.
۲. افسردگی در مردان متاهل
برخلاف تصور عمومی، متأهل بودن همواره تضمینی برای سلامت روان نیست. مشکلات زناشویی، فشارهای اقتصادی، مسئولیتهای خانوادگی و تعارضهای عاطفی از مهمترین عوامل ایجاد افسردگی در مردان متاهل هستند. مردان متأهل معمولاً علائم افسردگی را با بیحوصلگی، کاهش میل جنسی، فاصله گرفتن از همسر و فرزندان و یا بروز رفتارهای پرخاشگرانه نشان میدهند.
عدم توجه به این نشانهها میتواند منجر به تخریب رابطه زوجین و افزایش استرس خانوادگی شود. درمان افسردگی در مردان متأهل نیاز به رویکردی ترکیبی دارد که شامل گفتوگوهای زوجدرمانی، مدیریت استرس و ارتقای مهارتهای ارتباطی است. نقش همسر در درک شرایط و حمایت از مرد بسیار حیاتی است.
۳. افسردگی بعد از زایمان در مردان
افسردگی بعد از زایمان فقط مختص مادران نیست؛ بسیاری از پدران نیز دچار تغییرات روحی شدیدی میشوند. احساس ناتوانی در ایفای نقش پدر، تغییرات سبک زندگی و کمبود خواب از عوامل اصلی این نوع افسردگی است. این اختلال ممکن است باعث شود مرد از همسر و نوزاد خود فاصله بگیرد، احساس بیارزشی داشته باشد و دچار اضطراب مداوم شود. در برخی موارد حتی ممکن است منجر به مشکلات زناشویی و نارضایتی شدید از زندگی شود. آموزش مردان درباره چالشهای پدرشدن، برقراری ارتباط عاطفی با نوزاد و حمایت همسر میتواند نقش مهمی در کاهش خطر ابتلا به افسردگی بعد از زایمان ایفا کند.
۴. افسردگی بعد از طلاق در مردان
طلاق یکی از مهمترین عوامل خطر برای افسردگی در مردان است. احساس شکست، تنهایی، از دست دادن ارتباط با فرزندان و فشارهای مالی از عوامل برجسته در این دوره هستند. مردان پس از طلاق ممکن است دچار افسردگی شدید، کاهش انگیزه، اختلال در خواب و حتی افکار خودکشی شوند. نبود شبکه حمایتی مناسب در این دوران میتواند وضعیت را وخیمتر کند. حضور در جلسات مشاوره، تمرکز بر رشد شخصی و برنامهریزی مجدد برای آینده میتواند به کاهش اثرات منفی طلاق بر روان مردان کمک کند.
۵. افسردگی شدید در مردان
در برخی موارد، افسردگی در مردان به صورت شدید بروز پیدا میکند و با اختلال در عملکرد روزانه، احساس پوچی، افکار مرگ یا خودکشی همراه است. این نوع افسردگی نیازمند مداخله فوری است. افسردگی شدید اغلب با علائمی چون بیخوابی یا پرخوابی، کاهش یا افزایش وزن شدید، ناتوانی در تمرکز و قطع ارتباط با اطرافیان بروز میکند. در صورت بیتوجهی، خطر خودآزاری یا اقدام به خودکشی افزایش مییابد. درمان ترکیبی شامل دارودرمانی، رواندرمانی و حمایت خانواده در این موارد ضروری است. مردانی که دچار افسردگی شدید هستند باید به مراکز تخصصی مراجعه کنند.
علائم افسردگی در مردان
افسردگی در مردان میتواند با علائم خاصی بروز کند که از نظر روانی، جسمی و رفتاری قابل مشاهده هستند. برخلاف زنان، مردان اغلب ناراحتی خود را به شکل عصبانیت، بیقراری یا حتی پرخاشگری نشان میدهند. از جمله علائم افسردگی رایج در مردان میتوان به کاهش علاقه به فعالیتها، احساس بیارزشی، خستگی مزمن، تغییرات خواب، و دشواری در تمرکز اشاره کرد.
علاوه بر این کاهش میل جنسی و سردی در روابط از دیگر نشانهها هستند. در برخی موارد، مردان برای فرار از احساسات خود به مصرف الکل، مواد مخدر یا کار زیاد روی میآورند. شناسایی این رفتارها به عنوان نشانههای افسردگی میتواند کلید درمان موفق باشد.
علل افسردگی در مردان
افسردگی در مردان علل متعددی دارد که میتواند از عوامل ژنتیکی تا مسائل محیطی گسترده باشد. گاهی اوقات این اختلال به دلیل کاهش مواد شیمیایی مغز یا عدم تعادل هورمونی شکل میگیرد. تجربه حوادث تلخ مانند از دست دادن شغل، طلاق، مرگ نزدیکان یا شکستهای مالی میتواند زمینهساز بروز افسردگی شود. فشارهای اجتماعی برای موفق بودن نیز نقش مؤثری ایفا میکنند. علاوه بر این سابقه خانوادگی ابتلا به بیماریهای روانی، انزوای اجتماعی و کمبود حمایت عاطفی از دیگر عوامل تأثیرگذار بر افسردگی مردان هستند.
راه های تشخیص افسردگی در مردان
تشخیص افسردگی در مردان نیازمند ارزیابی کامل روانپزشکی است که شامل مصاحبه، بررسی علائم و گاهی پرسشنامههای استاندارد میشود. متخصصان تلاش میکنند احساسات پنهانشده در رفتارهای پرخاشگرانه یا سردی عاطفی را تحلیل کنند. در برخی موارد، تستهای فیزیکی نیز برای بررسی دلایل جسمی مانند کمبود ویتامین یا اختلالات تیروئید انجام میشوند. این آزمایشها میتوانند به رد سایر بیماریها کمک کنند. تشخیص زودهنگام کلید درمان مؤثر افسردگی است. خانواده و دوستان میتوانند با دقت در رفتارهای غیرعادی فرد، در فرآیند شناسایی کمککننده باشند.
درمان افسردگی در مردان
از بین بردن افسردگی در مردان بسته به شدت علائم و شرایط فردی متفاوت است و معمولاً ترکیبی از روشهای دارویی، رواندرمانی، گیاهی و تغییر سبک زندگی به کار میرود. هدف از درمان افسردگی، کاهش علائم، بهبود عملکرد روزمره و بازگشت به زندگی عادی است. همکاری مستمر با رواندرمانگر و حمایت اطرافیان نقش مهمی در موفقیت درمان دارد.
۱. درمان دارویی افسردگی در مردان
داروهای ضدافسردگی مانند SSRIها، SNRIها یا داروهای سهحلقهای نقش مهمی در کاهش علائم افسردگی ایفا میکنند. این داروها سطح انتقالدهندههای عصبی مانند سروتونین و نوراپینفرین را در مغز تنظیم میکنند. مدت زمان اثرگذاری داروها معمولاً بین دو تا شش هفته است و نیاز به پیگیری منظم با پزشک دارد. گاهی ممکن است عوارض جانبی مانند تهوع، بیخوابی یا کاهش میل جنسی مشاهده شود که باید با پزشک در میان گذاشته شود. مصرف دارو باید با نظارت کامل روانپزشک صورت گیرد و قطع ناگهانی آن میتواند خطرناک باشد. دارودرمانی اغلب در کنار رواندرمانی بهترین نتیجه را دارد.
۲. درمان افسردگی در مردان با روان درمانی
رواندرمانی یا گفتوگو درمانی یکی از روشهای مؤثر برای کاهش و از بین بردن افسردگی در مردان است. این روش به فرد کمک میکند الگوهای فکری منفی را شناسایی کرده و تغییر دهد. رواندرمانی میتواند به صورت فردی، گروهی یا خانوادگی انجام شود. شناخت درمانی رفتاری و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد از رایجترین شیوهها هستند. این نوع درمان برای بسیاری از مردان که نمیخواهند دارو مصرف کنند یا افسردگی خفیفتری دارند مناسب است. ارتباط صادقانه با درمانگر در موفقیت درمان بسیار مهم است.
۳. درمان گیاهی افسردگی در مردان
گیاهان دارویی مانند گل راعی، زعفران و سنبلالطیب در کاهش علائم افسردگی خفیف تا متوسط مؤثر هستند. این گیاهان به تعادل انتقالدهندههای عصبی در مغز کمک میکنند. اگرچه درمان گیاهی کمعارضهتر است، اما نباید بدون مشورت با پزشک انجام شود؛ چون ممکن است با داروهای شیمیایی تداخل داشته باشد. کیفیت و دوز مصرفی نیز در اثربخشی مؤثرند. درمانهای گیاهی بیشتر برای افرادی که به داروهای شیمیایی واکنش منفی نشان میدهند یا تمایل به درمان طبیعی دارند مناسب هستند.
۴. درمان خانگی افسردگی در مردان
تغییر سبک زندگی، تغذیه سالم، خواب کافی و ورزش منظم میتواند تأثیر چشمگیری در کاهش افسردگی داشته باشد. فعالیت بدنی به ترشح اندورفینها کمک میکند که خلقوخو را بهبود میبخشند. مراقبه، یوگا، نوشتن احساسات در دفترچه، گوش دادن به موسیقی آرام و گفتگو با یک دوست قابلاعتماد از دیگر راههای مؤثر خانگی هستند. این اقدامات در کاهش استرس نقش مهمی دارند. پرهیز از مصرف الکل، سیگار و مواد مخدر، و ایجاد برنامهریزی منظم برای روزمرگیها از دیگر گامهای مفید برای از بین بردن افسردگی در مردان در خانه هستند.
منبع: https://doctoreto.com/blog/depression-men/
